Wind, zon en waterstof gaan hand in hand

Wind, zon en waterstof gaan hand in hand

Column door Albert van der Hem, directeur van BLIX Consultancy

BLIX heeft als missie het versnellen van de energietransitie en het is fijn om te zien dat onze nieuwe regering daar in mee gaat. Het nieuwe regeerakkoord in handige bullet-stijl is 10 oktober jl. gepubliceerd en wat schetste onze verbazing; één van de vier hoofdstukken heet “Nederland wordt duurzaam” en gaat over het klimaat! Hoofdpunt is een ambitieuze reductie van de uitstoot van broeikasgassen met minstens 49% in 2030 ten opzichte van het referentiejaar 1990, verankerd in een Klimaatwet. De kolencentrales worden uiterlijk in 2030 gesloten, de subsidiëring van bijstook van biomassa in kolencentrales wordt na 2024 stopgezet en er wordt sterk ingezet op afvang en opslag van CO2. Verder is het streven dat uiterlijk 2030 alle nieuwe auto’s emissieloos zullen zijn en Nederland in Europees verband zal inzetten op belastingen op luchtvaart. Een mooi rijtje. Wat mij betreft mist nog een belasting op vlees, maar je kunt niet alles hebben.

Als wind- en zon-adept is het dan fijn om in enkele bullets van het regeerakkoord te lezen:

  • We vergroten het aanbod van kavels voor windenergie op zee
  • Er komt extra zonne-energie

Het is natuurlijk wat summier in een plan van 70 pagina’s over het klimaat, maar het is genoemd, een kinderhand is gauw gevuld. Wat niet genoemd wordt is wind op land. Dat is jammer want een verdere aanscherping van de doelstelling naar 10.000 MW wind op land in 2030 is hard nodig. Dit wordt een belangrijk lobbypunt voor de NWEA en ik zou niet weten hoe gemeenten en provincies anders kunnen voldoen aan hun lokale duurzaamheidsdoelstellingen, dus ik verwacht dat die ook nog wel naar Den Haag zullen trekken om meer wind op land te bepleiten.

Terug naar wind op zee. Eerder dit jaar schreef BLIX een rapport voor de Provincie Groningen waarin we concludeerden dat er maar liefst 5.000 tot 11.000 MW aan nieuwe offshore wind locaties boven de Waddeneilanden te vinden zijn, die kostentechnisch niet onderdoen voor enig park voor de kust van Noord- en Zuid-Holland, en ingevoed kunnen worden in het lokale elektriciteitsnetwerk. Dit op voorwaarde dat de 5.000 MW Noordwest 380 netwerkverbinding in 2021 gereed is. Indien na 2030 de kolencentrales dicht gaan, komen er nog enkele duizenden MW aan invoedingscapaciteit bij. Wind op zee wordt met spectaculaire snelheid goedkoper, maar we moeten wel steeds beseffen dat voor wind op zee ook nog netkosten van ca. 15-20 euro per MWh nodig zijn en bij wind op land zitten die kosten al in de kostprijs.

Ook de opkomst van zonne-energie is spectaculair. We zien inmiddels zonneparken ontwikkeld worden in de categorie 10-50 MW per stuk. Grote zonne-energievelden op meren komen er aan. Bij een dergelijke grootte wordt de inzet van wind op land en wind op zee expertise interessant. BLIX is inmiddels actief als adviseur van een grondeigenaar die een 35-40 MW zon-pv project ontwikkelt. Goed om te weten dat BLIX onafhankelijk is en niet zelf zonne-parken gaat ontwikkelen. En onafhankelijke adviseurs blijken schaars in zonne-energieland.

Nu kolencentrales uitgefaseerd worden en elektriciteit uit wind en zon de nieuwe ‘basis last’ in Nederland gaat vormen, krijgen de wind- en zonne-energiesectoren nieuwe verantwoordelijkheden. Hoe gaan ze deze invullen? De komende tien jaar moet dat uitkristalliseren. Gelukkig is de gelijktijdigheid van wind en zon niet groot (als het hard waait schijnt de zon vaak niet en vice versa), dus dat helpt. Netwerkbedrijven pleiten al – waar het kan - voor wind- en zonneparken op één aansluiting en zijn begonnen de uitlopers van het Nederlandse elektriciteitsnetwerk te versterken. Het duurt vast niet lang en ieder wind op zee park krijgt er een zonnepark om heen. Overschotten aan elektriciteit zullen opgeslagen moeten worden of omgezet worden in waterstofgas en daarbij komt het streven van onze regering dat uiterlijk in 2030 alle nieuwe auto’s emissieloos zijn van pas.

Als het hard waait, de zon schijnt en het ook nog weekend is, zullen er overschotten aan elektriciteit ontstaan die doormiddel van simpele elektrolyse omgezet kunnen worden in waterstof. Daarnaast kan elektriciteit direct gebruikt worden om al die elektrische auto’s extra op te laden gedurende momenten van elektriciteitsoverschot en lage prijzen (bijvoorbeeld in dat wind- en zonrijke weekend). Mocht er een keer een tekort aan elektriciteit zijn, tijdens piekvraag, kunnen die auto’s, als ze aan de stekker hangen, tijdelijk fungeren als stroomleverancier. De geproduceerde waterstof zal vooral gebruikt worden in brandstofcellen in de binnenvaart, vrachtwagens, bussen, of als range extender voor tijdelijk te huren vakantieauto’s. Overige waterstof wordt in grote hoeveelheden gebruikt als duurzaam basismolecuul de industrie. Ik mis daarover trouwens een bullet in het regeerakkoord. Inzetten op vooral CO2 afvang en opslag lijkt me vooral duur en laat de industrie niet innoveren. Van mij mag onze nieuwe klimaatminister Wiebes dat nog repareren.

Kortom, een sterk groeiende wind- en zonmarkt zou hand-in-hand moeten gaan met het emissieloos maken van de transportsector en het inzetten van waterstof in de industrie, op deze manier haal je de maximale waarde uit beiden. Na het lezen van het regeerakkoord heb ik daarom Vertrouwen in de toekomst. Laten we doorgaan de energietransitie te versnellen!