Kansen en uitdagingen in Zon PV in Nederland

Column door Rein de Wolff, Senior projectmanager bij BLIX Consultancy

Als interim managers in duurzame energie helpen we onze klanten met het ontwikkelen, realiseren en opereren van hun duurzame projecten in de gehele levensfase van het project. Als projectmanager ondersteun ik momenteel onze klanten met de ontwikkeling van een 30 MW en een 45 MW grondgebonden zon PV project. Grootschalig zon PV is booming, er zijn serieuze ambities bij overheden, maar daarnaast ontstaan ook een aantal grote uitdagingen.

Nu offshore wind in Nederland zonder subsidie gerealiseerd kan worden, is een verdere reductie van de kostprijs van wind op land en zonneparken noodzakelijk om mee te kunnen blijven doen in de energietransitie van Nederland. Dit is mijns inziens mogelijk met het juiste beleid en investeringsklimaat, maar daarmee is de concrete uitdaging voor deze projecten niet minder aanzienlijk. 

Wat ons opvalt is dat, ondanks het grote aantal wind op land en grondgebonden zonne-energieprojecten dat momenteel naar investeringsbeslissing toe werkt, juist de ontwikkeling van substantiële nieuwe wind op land en grondgebonden zonne-energieprojecten in Nederland steeds lastiger wordt. Het is kenmerkend dat de SDE+ subsidierondes van het voorjaar 2017 en dit voorjaar niet volledig werden benut.   

Bij de realisatie van grootschalige zonneparken zien we dan ook drie ontwikkelingen die wat ons betreft aandacht behoeven:

  1. De afgelopen vier jaar hebben veel gemeenten visie en beleid ontwikkeld met een ambitieuze duurzame doelstelling. Deels als gevolg van dit beleid kwamen het afgelopen jaar veel initiatieven voor nieuwe zonneparken van de grond. Deze ontwikkelingen staan vaak nog in schril contrast met de daadwerkelijk benodigde volumes, maar blijken een lastige opgave voor nieuwe gemeenteraden en instanties als bijvoorbeeld LTO nu de ruimtelijke effecten concreet worden. Dit sentiment was ook duidelijk te merken in de landelijke pers en raadsvergaderingen van de afgelopen maanden.
     
  2. De kostprijs van grondgebonden zonne-energie projecten blijft gestaag dalen en de verwachting is dat deze trend doorzet, op korte termijn versterkt door de verwachte overcapaciteit van productie in China door het terugdraaien van de Chinese subsidies. Onder andere als een gevolg van deze kostendaling heeft het Planbureau voor de Leefomgeving geadviseerd de subsidies voor grondgebonden zon PV in Nederland voor dit najaar te reduceren tot 0,99 Euro ct/kWh. Dit zal de businesscase voor zon PV beïnvloeden, maar ons inziens zijn grondgebonden zon PV projecten met deze subsidieniveaus op goede locaties nog steeds haalbaar. Hiermee wordt wel het aantal geschikte locaties op korte termijn beperkt.
     
  3. Verder zien we dat in het afgelopen jaar gemeenten veeleisender worden met betrekking tot landschappelijke inpassing, de onderzoeken voor de omgevingsvergunning en omgevingsparticipatie. Vaak vinden wij dat terecht, juist ook om op lange termijn draagvlak te behouden voor nieuwe initiatieven. Maar dit drijft ook de ontwikkelkosten en het ontwikkelrisico op, terwijl het verwachte rendement gedrukt wordt door de verwachte gereduceerde SDE+ subsidie. Vooral voor kleinere lokale ondernemers zoals agrariërs of coöperaties is dit een uitdaging. Dit terwijl mijn inziens bijvoorbeeld  agrariërs juist een aanvullende groep ontwikkelaars kan zijn die juist veel mogelijkheden heeft om ‘zonneakkers’ op een gepaste manier, met aandacht voor een goede landschappelijke inpassing, aandacht voor meervoudig ruimtegebruik en lokale borging te ontwikkelen.

Ondanks deze uitdagingen zien we juist ook door de toenemende ambities van overheden nog veel mogelijkheden voor de ontwikkeling van grondgebonden zon PV en wind op land voor onze klanten. Wel wordt een professionele aanpak van de ontwikkeling en het optimaliseren van ontwerp, contractering en daarmee optimaliseren van de businesscase steeds belangrijker. 

Verder ligt er een flinke taak bij de gemeenten, provincies en/of mogelijk de energie-regio’s zoals ook genoemd in het klimaatakkoord in wording. Het zal een grote uitdaging worden om lokaal op een goede manier invulling te geven aan de steeds concreter wordende Europese, landelijke en gemeentelijke doelstellingen, dit terwijl de financiële ruimte in de projecten afneemt en ruimtelijk beleid de mogelijkheden beperkt.